EN | MR

हिशेब व लेखापरीक्षण

निकष १४: लेखा प्रणाली, अंतर्गत नियंत्रण व लेखापरीक्षण अनुपालन

हिशेब व लेखापरीक्षण आढावा

लेखापरीक्षण स्थिती

अद्ययावत

शेवटचे लेखापरीक्षण : आर्थिक वर्ष २०२४-२५

लेखापरीक्षण श्रेणी

श्रेणी अ

उत्कृष्ट आर्थिक व्यवस्थापन

प्रलंबित हरकती

२

लहान, निकाली काढण्याची प्रक्रिया सुरू

वापरात असलेले सॉफ्टवेअर

AuditOnline

डिजिटल लेखा प्रणाली

लेखा प्रणाली व सॉफ्टवेअर

AuditOnline सॉफ्टवेअर

प्रकार: शासनमान्य ऑनलाइन लेखा प्रणाली

अमलबजावणी दिनांक: एप्रिल २०२१

प्रशिक्षित कर्मचारी: ग्रामसेवक

वैशिष्ट्ये: दुहेरी नोंद लेखापद्धती, प्रत्यक्ष अहवाल, अंदाजपत्रक नोंद व पडताळणी

प्रवेश: जीपी कर्मचारी व लेखापरीक्षकांसाठी उपलब्ध वेब आधारित प्रणाली

देखरेखीतील हस्तलिखित वह्या

  • रोख वह्या (दैनिक नोंदी)
  • पावती व देयके नोंदवही
  • स्थावर मालमत्ता नोंदवही (स्थिर मालमत्ता)
  • अंदाजपत्रक नोंदवही (वार्षिक अंदाजपत्रक)
  • खाते वह्या (योजना निहाय)
  • बिल नोंदवही (सर्व बिले व व्हाउचर)
  • बँक समेट विवरणपत्र

वित्तीय अहवाल वेळापत्रक

मासिक: रोख वह्या बंद करणे, बँक समेट

त्रैमासिक: उत्पन्न व खर्च पत्रक, अंदाजपत्रक खर्च अहवाल

अर्धवार्षिक: ग्रामसभेस वित्तीय स्थिती अहवाल

वार्षिक: संपूर्ण वार्षिक आर्थिक हिशेब, अंतिम लेखे, लेखापरीक्षण तयारी

बँक खाती

मुख्य खाते: स्टेट बँक ऑफ इंडिया (खाते क्र.: 12345678901)

मनरेगा खाते: पोस्ट ऑफिस सेव्हिंग्स बँक (खाते क्र.: 98765432109)

योजना निहाय खाती: जेजेएम, पीएमएवाय, एसबीएम साठी ३ स्वतंत्र खाती

स्वाक्षरी अधिकार: सरपंच, ग्रामसेवक (संयुक्त स्वाक्षरी आवश्यक)

अंतर्गत आर्थिक नियंत्रण

मंजुरी व प्राधिकरण प्रक्रिया

व्यवहाराचा प्रकार रकमेची मर्यादा आवश्यक मंजुरी कागदपत्रे
नियमित खर्च (दप्तर साहित्य, वीज-पाणी) ₹५,००० पर्यंत ग्रामसेवक यांची मंजुरी बिल, पावती, व्हाउचर
सेवा देयके (कर्मचारी वेतन, कंत्राटे) ₹५,००० - ₹५०,००० सरपंच यांची मंजुरी बिल, ठराव, व्हाउचर
विकासकामे व खरेदी ₹५०,००० पेक्षा जास्त ग्रामपंचायत ठराव ठराव, निविदा/कोटेशन, करार, बिले
महत्त्वाची पायाभूत प्रकल्प ₹२ लाख पेक्षा जास्त ग्रामपंचायत + बीडीओ/अभियंता यांची तांत्रिक मंजुरी तपशीलवार प्रकल्प अहवाल, अंदाजपत्रक, मंजुरी, कामाचा आदेश

जबाबदाऱ्या विभाजन

  • बिल तयार करणे: संबंधित विभाग कर्मचारी / लिपिक
  • बिल पडताळणी: लेखापाल (हिशेब, अंदाजपत्रक उपलब्धता इ. तपासणी)
  • मंजुरी: ग्रामसेवक / सरपंच (मर्यादेनुसार)
  • देयक मंजुरी: सरपंच + ग्रामसेवक (धनादेशांवर संयुक्त स्वाक्षरी)
  • हिशेब नोंदी: लेखापाल (AuditOnline + हस्तलिखित वह्या)
  • बँक समेट: लेखापाल (मासिक, ग्रामसेवकांकडून आढावा)
  • अंतर्गत आढावा: वित्त समिती (मासिक आढावा)

रोख रक्कम व्यवस्थापन

रोख हातात मर्यादा: कोणत्याही वेळी जास्तीत जास्त ₹१०,०००

रोख वह्या: लेखापालाकडून दररोज अद्ययावत

शारीरिक पडताळणी: ग्रामसेवकांकडून साप्ताहिक रोख मोजणी, सरपंचांकडून मासिक मोजणी

बँकेत जमा: जादा रोख २४ तासांच्या आत बँकेत जमा

लघुरक्कम (Petty Cash): तातडीच्या छोट्या खर्चासाठी ₹३,००० राखीव

लेखापरीक्षण इतिहास व अहवाल

अलीकडील लेखापरीक्षण अहवाल

आर्थिक वर्ष लेखापरीक्षण प्रकार लेखापरीक्षण संस्था लेखापरीक्षण दिनांक श्रेणी/रेटिंग अहवाल
२०२३-२४ अंतर्गत लेखापरीक्षण जिल्हा परिषद अंतर्गत लेखापरीक्षण विभाग जून २०२४ श्रेणी अ डाउनलोड
२०२२-२३ अंतर्गत लेखापरीक्षण जिल्हा परिषद अंतर्गत लेखापरीक्षण विभाग मे २०२३ श्रेणी अ डाउनलोड
२०२१-२२ अंतर्गत लेखापरीक्षण जिल्हा परिषद अंतर्गत लेखापरीक्षण विभाग जुलै २०२२ श्रेणी ब डाउनलोड
२०२०-२१ सीएजी लेखापरीक्षण (कायदेशीर) भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) सप्टेंबर २०२१ समाधानकारक डाउनलोड

मनरेगा सामाजिक लेखापरीक्षण

आर्थिक वर्ष लेखापरीक्षण दिनांक अमलात आणणारी संस्था सार्वजनिक सुनावणी दिनांक निरीक्षणे अहवाल
२०२३-२४ ऑगस्ट २०२४ सामाजिक लेखापरीक्षण विभाग (SAU) २५ ऑगस्ट २०२४ सर्व कामे पडताळली, काही नोंदींमध्ये किरकोळ विलंब डाउनलोड
२०२२-२३ ऑगस्ट २०२३ सामाजिक लेखापरीक्षण विभाग (SAU) २० ऑगस्ट २०२३ कोणतेही मोठे अनियमितता आढळली नाही, कामाची गुणवत्ता समाधानकारक डाउनलोड

लेखापरीक्षण निरीक्षणे व अनुपालन स्थिती

आ.व. २०२३-२४ लेखापरीक्षण निरीक्षणे (अंतर्गत लेखापरीक्षण - जून २०२४)

अ.क्र. निरीक्षण गंभीरता केलेली सुधारात्मक कारवाई स्थिती
१ आ.व. २०२३-२४ मधील नवीन स्थावर मालमत्ता स्थावर नोंदवहीत नोंद न केलेली लहान सर्व नवीन मालमत्ता (कंप्युटर, फर्निचर इ.) स्थावर नोंदवहीत नोंदविण्यात आल्या निकाली
२ मार्च २०२४ चे बँक समेट विवरणपत्र उशिरा सादर लहान प्रक्रिया सुधारित, मासिक अंतिम दिनांकांचे कॅलेंडर तयार करून अमलात निकाली
३ २ बिलांसाठी (दप्तर साहित्य) आधारक कागदपत्रे जोडलेली नव्हती लहान कागदपत्रे शोधून संलग्न केली, बिल प्रक्रिया साठी तपशीलवार तपासणी यादी (चेकलिस्ट) तयार अंतिम पडताळणी प्रलंबित
४ एकूण आर्थिक व्यवस्थापन उत्कृष्ट, कोणतीही मोठी हरकत नाही सकारात्मक लेखापरीक्षण पथकाकडून प्रशंसापत्र -

मागील वर्षांतील प्रलंबित लेखापरीक्षण निरीक्षणे

वर्ष निरीक्षण संबंधित रक्कम सध्याची स्थिती अपेक्षित निकाली दिनांक
२०२१-२२ ५ करदात्यांकडील मालमत्ता कर थकबाकी ₹१२,४५० वसुली नोटिसा जारी, २ जणांकडून (₹५,२००) वसुली डिसेंबर २०२४
२०२०-२१ पूर्ण झालेले पीएमएवाय घरे (३ नग) प्रत्यक्ष पडताळणी प्रलंबित ₹१.२ लाख बीडीओ कार्यालयासोबत संयुक्त प्रत्यक्ष पडताळणी नियोजित नोव्हेंबर २०२४

अंदाजपत्रक विरुद्ध प्रत्यक्ष – लेखापरीक्षित आर्थिक हिशेब (आ.व. २०२३-२४)

उत्पन्न

उत्पन्न स्रोत अंदाजपत्रक (₹) प्रत्यक्ष (₹) फरक % साध्य
स्वतःचे उत्पन्न (कर, शुल्क) ₹२,५०,००० ₹२,३८,५०० -₹११,५०० ९५%
राज्य अनुदाने (१४ वा वित्त आयोग, राज्य वित्त आयोग) ₹८,००,००० ₹८,००,००० ₹० १००%
केंद्र प्रायोजित योजनेची अनुदाने ₹१५,००,००० ₹१४,८५,२०० -₹१४,८०० ९९%
मनरेगा ₹१२,००,००० ₹११,७६,३०० -₹२३,७०० ९८%
इतर उत्पन्न (भाडे, व्याज) ₹५०,००० ₹५६,८०० +₹६,८०० ११४%
एकूण उत्पन्न ₹३८,००,००० ₹३७,५६,८०० -₹४३,२०० ९९%

खर्च

खर्चाचे मथळे अंदाजपत्रक (₹) प्रत्यक्ष (₹) फरक % वापर
वेतन व भत्ते ₹६,५०,००० ₹६,४२,८०० -₹७,२०० ९९%
कार्यालयीन खर्च ₹१,२०,००० ₹१,१५,६०० -₹४,४०० ९६%
पाणीपुरवठा व स्वच्छता ₹८,५०,००० ₹८,३५,२०० -₹१४,८०० ९८%
रस्ते व पायाभूत सुविधा ₹९,००,००० ₹८,९२,५०० -₹७,५०० ९९%
मनरेगा कामे ₹१२,००,००० ₹११,७६,३०० -₹२३,७०० ९८%
सामाजिक कल्याण योजना ₹८०,००० ₹७८,४०० -₹१,६०० ९८%
एकूण खर्च ₹३८,००,००० ₹३७,४०,८०० -₹५९,२०० ९८%

वित्तीय सारांश (आ.व. २०२३-२४)

एकूण उत्पन्न: ₹३७,५६,८००

एकूण खर्च: ₹३७,४०,८००

उपशेष/तुटी: ₹१६,००० (उपशेष पुढील वर्षी हस्तांतरित)

अंदाजपत्रक वापर: ९८% (उत्कृष्ट कामगिरी)

लेखापरीक्षण मत: "आर्थिक हिशेब सत्य व निष्पक्ष दृष्टिकोन दर्शवतात. कोणत्याही प्रकारच्या महत्त्वपूर्ण चुकीच्या नोंदी आढळल्या नाहीत."

लेखापरीक्षण अनुपालन व सर्वोत्तम पद्धती

डिजिटल लेखापद्धती

स्थिती: पूर्णपणे अंमलात

  • १००% व्यवहार AuditOnline सॉफ्टवेअरमध्ये नोंदलेले
  • प्रत्यक्ष (Real-time) आर्थिक स्थिती उपलब्ध
  • स्वयंचलित अहवाल निर्मिती
  • सर्व आर्थिक माहितीचा क्लाउड बॅकअप

अंतर्गत लेखापरीक्षण यंत्रणा

स्थिती: सक्रिय

  • वित्त समितीकडून मासिक आढावा
  • त्रैमासिक स्वयं-मूल्यांकन तपासणी यादी
  • जिल्हा परिषदेकडून वार्षिक अंतर्गत लेखापरीक्षण
  • सीएजी कडून कायदेशीर लेखापरीक्षण (दर ३ वर्षांनी)

दस्तऐवज व्यवस्थापन

स्थिती: संघटित

  • सर्व बिले व व्हाउचर तारखेनुसार (chronological) वर्गीकृत
  • वर्षनिहाय अंदाजपत्रक फाइल्स ठेवलेल्या
  • लेखापरीक्षण अहवाल १० वर्षांसाठी संग्रहित
  • महत्त्वाच्या कागदपत्रांचे डिजिटल स्कॅनिंग

हिशेबांमध्ये पारदर्शकता

स्थिती: सार्वजनिक प्रवेश उपलब्ध

  • वार्षिक अंदाजपत्रक सूचना फलकावर प्रदर्शित
  • ग्रामसभेत त्रैमासिक खर्च अहवाल सादर
  • लेखापरीक्षण अहवाल सार्वजनिक पाहणीसाठी उपलब्ध
  • महत्त्वाची आर्थिक माहिती संकेतस्थळावर उपलब्ध

नियोजित लेखापरीक्षणे

लेखापरीक्षण प्रकार आर्थिक वर्ष लेखापरीक्षण संस्था अंदाजित दिनांक तयारीची स्थिती
अंतर्गत लेखापरीक्षण २०२४-२५ (मध्यावधी) जिल्हा परिषद लेखापरीक्षण विभाग डिसेंबर २०२४ नोंदी तयार
मनरेगा सामाजिक लेखापरीक्षण २०२४-२५ सामाजिक लेखापरीक्षण विभाग ऑगस्ट २०२५ काम प्रगतीपथावर
वार्षिक अंतर्गत लेखापरीक्षण २०२४-२५ जिल्हा परिषद लेखापरीक्षण विभाग जून २०२५ नियोजित

हिशेब व लेखापरीक्षण पथक

नाव व पद जबाबदारी संपर्क शैक्षणिक पात्रता
-
लेखापाल
सर्व हिशेबांची नोंद, AuditOnline मध्ये माहिती नोंद, वित्तीय अहवाल तयार करणे - -
पांचाळ महादेव सित्ताराम
ग्रामसेवक / सचिव
आर्थिक देखरेख, बिल मंजुरी, लेखापरीक्षण समन्वय ८७८८२७२६५६ -
रामचंद्र होनाजी रोडेवाड
सरपंच
आर्थिक मंजुरी, अंदाजपत्रक देखरेख, लेखापरीक्षण नोंदींचा पाठपुरावा ८८०६४४७८८१ -
-
अध्यक्ष, वित्त समिती
मासिक आर्थिक आढावा, अंदाजपत्रक परीक्षण - -